Pawelnek
19-06-2008, 23:14
Kompendium linienia na podstawie artyku³ów roberta.p i marsa
Wszystkie stawonogi, wiêc równie¿ paj±ki maj± cia³o pokryte mocnym chitynowym pancerzem, którego stwardnia³e p³ytki po³±czone s± elastycznymi b³onami umo¿liwiaj±cymi zwierzêciu ruchy. U ptasznika odw³ok okryty elastycznym, choæ do¶æ wytrzyma³ym oskórkiem, ma mo¿liwo¶æ znacznego zwiêkszania swej objêto¶ci. Jest on, bowiem czê¶ci± cia³a gdzie pajêczaki gromadz± materia³y zapasowe umo¿liwiaj±ce im przetrwanie d³ugiego okresu bez przyjmowania pokarmu. Mie¶ci oprócz tego wiele wa¿nych dla ¿ycia zwierzêcia narz±dów. Chitynowa pow³oka, choæ doskonale zabezpiecza cia³o przed urazami i utrat± wody, jest jednak przeszkod± przy swobodnym wzro¶cie organizmu. Dlatego u wszystkich stawonogów obserwujemy proces nazywany linieniem-w artykule tym omówiony na przyk³adzie ptaszników.
Chityna - Oskórek, kutikula (chitynowy pancerz) - zewnêtrzny szkielet zbudowany z substancji, zwanej chityn±, pokrywaj±cy cia³o stawonogów (skorupiaków, owadów i pajêczaków). Jest wytworem nab³onka i zawiera jego wydzieliny w postaci zwi±zków chemicznych. Oskórek chroni narz±dy wewnêtrzne, jest miejscem przyczepu miê¶ni, ogranicza wzrost organizmu. Oskórek jest co jaki¶ czas zrzucany i tworzy siê nowy. Zjawisko to nosi nazwê linienia. Do momentu stwardnienia nowego oskórka organizm ro¶nie.
Przygotowania do wylinki
Zrzucenie starego oskórka i zast±pienie go nowym jest skomplikowanym procesem kontrolowanym przez uk³ad hormonalny. Trwaj± one w zale¿no¶ci od wielko¶ci paj±ka oraz wieku - od 2 tygodni u ma³ych do kilku miesiêcy u wiêkszych. Im paj±k starszy tym przygotowania trwaj± d³u¿ej. W czasie tym paj±k robi siê spokojny, nie przyjmuje pokarmu, prawie zawsze paj±k tworzy sobie pajêczynowy dywanik który pokrywa w³oskami parz±cymi z odw³oka. Zazwyczaj siedzi ca³y czas w swojej kryjówce. Od kilku dni m³ode do ok. 3 tygodni (starsze) przed wylink± cia³o paj±ka zaczyna zmieniaæ kolor. Spowodowane jest to wydzielaniem pod pancerzem enzymów s³u¿±cych do oddzielenia starej skóry od nowej. Na krótki czas przed sam± wylink± cia³o zmienia z powrotem kolor na nieco ja¶niejszy - w tym momencie nowa skóra oddzieli³a siê od starej. Nied³ugo potem nastêpuje chwila samego linienia. Niektóre-szczególnie du¿e ptaszniki nie kopi± nor i wylinkê przechodz± na powierzchni. U gatunków nadrzewnych oprzêd jest szczelnie zamykany, tworz±c komorê, do której z zewn±trz nie ma dostêpu. Widz±c takie przygotowania nie nale¿y niepokoiæ paj±ka i niszczyæ jego kryjówki, gdy¿ i tak bêdzie j± odbudowywaæ, a nasze dzia³ania powoduj± tylko niepotrzebny stres zwierzêcia.
http://images31.fotosik.pl/292/5d46926485316e57m.jpg (http://www.fotosik.pl/showFullSize.php?id=5d46926485316e57)
Symptomy nadchodz±cej wylinki
Paj±k nie chce je¶æ
Przed linieniem, paj±k zazwyczaj nie jest zainteresowany pokarmem. Czasem nie zwraca na pokarm uwagi, czasem wrêcz panicznie przed nim ucieka, zdarzaj± siê przypadki ze paj±k zabije a nie zje. Takie zachowanie najczê¶ciej oznacza, ¿e zbli¿a siê linienie. Chocia¿ mo¿e oznaczaæ, ¿e paj±k jest najedzony, albo w danej chwili pokarm go nie interesuje. Mo¿na odczekaæ godzinkê i zobaczyæ co siê stanie, je¶li np. ¶wierszczyk bêdzie dalej buszowa³ ko³o paj±ka, to nale¿y go wyj±æ z dwóch powodów:
-stresuje paj±ka
-¶wierszcz w terrarium podczas linienia mo¿e uszkodziæ bezbronnego paj±ka.
Czasami owszem, paj±k mo¿e co¶ zje¶æ nawet kilka godzin przed linieniem, ale wiadomo, z dzikimi zwierzêtami bywa ró¿nie.
Paj±k zabarykadowa³ wej¶cie do kryjówki
To typowe zachowanie nadrzewnych. Je¶li paj±k zalepi swoje gniazdo to znaczy, ¿e chce w nim spokojnie wylinieæ, i nie nale¿y takiemu paj±czkowi przeszkadzaæ (otwieraæ gniazda itp.) gdy¿ mo¿emy tylko w ten sposób zaszkodziæ, czasami wydaje siê ¿e miejsce które wybra³ paj±k jest za ma³e do przej¶cia wylinki, ale uwierzcie ¿e paj±k sam wie najlepiej.
Paj±k pociemnia³ i wyczesa³ w³oski
Pociemnienie oskórka ptasznika jest jednym z pierwszych i podstawowych symptomów nadchodz±cej wylinki. Widoczny jest równie¿ charakterystyczny po³ysk na odw³oku. Je¶li paj±k wcze¶niej wyczesa³ w³oski z odw³oka, to powsta³e jasne miejsce na odw³oku mo¿e punktowo przybieraæ ciemnego koloru.
Paj±k zrobi³ du¿o pajêczyny (tzw.dywanik)
W³a¶nie na tym "dywaniku" paj±k bêdzie linia³, dodatkowo na tê "konstrukcjê" wyczesze swoje w³oski z odw³oka (w przypadku ptaszników naziemnych Nowego ¦wiata). Jest to normalne zjawisko, wiêc nie nale¿y usuwaæ z terrarium ani psuæ owego oprzêdu (chyba, ¿e dywan pokry³ siê ple¶ni±, lub wszystko dooko³a siê ni± pokry³o, wtedy nale¿y wymieniæ pod³o¿e).
Paj±k zakopa³ siê w ziemi
W przypadku gdy ptasznik nie ma odpowiednich warunków do linienia na powierzchni pod³o¿a (niedogodna temperatura, stres, brak kryjówki), wówczas wystêpuje du¿e prawdopodobieñstwo, ¿e przejdzie wylinkê pod ziemi±. Wtedy nie nale¿y wykopywaæ paj±ka. Zjawisko to najbardziej powszechne jest u m³odych.
Czêstotliwo¶æ wylinki
Czêstotliwo¶æ linienia uzale¿niona jest od gatunku, wieku, temperatury i wilgotno¶ci otoczenia oraz ilo¶ci podawanego pokarmu. Mo¿na przyj±æ, ¿e przy obfitym karmieniu i temperaturze ok. 26-28 st.C w dzieñ, a 22-24 st.C w nocy, w kilku pierwszych stadiach rozwojowych proces ten zachodzi, co 3-6 tygodni. Potem czas ten wyd³u¿a siê systematycznie nawet do kilkunastu miesiêcy. Ni¿sze temperatury powoduj± przed³u¿enie tego okresu. W takiej sytuacji nawet m³ode mog± nie linieæ 4-6 miesiêcy, podrostki jeszcze d³u¿ej. Do osi±gniêcia doros³o¶ci zazwyczaj potrzeba 8-11 wylinek u samców i 10 -14 u samic. Dojrza³e osobniki mêskie nie liniej± ju¿ do koñca ¿ycia. Zdarzaj±ce siê wyj±tkowo wylinki doros³ych samców koñcz± siê prawie zawsze ¶mierci± i s± zwi±zane z zaburzeniami hormonalnymi. Natomiast samice liniej± przez ca³e ¿ycie, najczê¶ciej raz na 10-16 miesiêcy. Pierwsze co sie dzieje to zmiana pozycji. Ma³e paj±czki (ok. do 5 wylinki) liniej± w pozycji normalnej lub lekko na boku, starsze k³ad± siê na plecy. Aby po³o¿y³ siê w pozycji obróconej, paj±k podkurcza pod siebie wszystkie lewe lub prawe odnó¿a by potem, sie przewróciæ na bok.
Cele linienia
G³ównym i podstawowym celem linienia jest oczywi¶cie umo¿liwienie wzrostu i dalszego rozwoju organizmu. Oprócz tego jednak jest to proces, który przynosi zwierzêciu wiele innych korzy¶ci. W trakcie codziennej aktywno¶ci okrywy cia³a ulegaj± naturalnemu zu¿yciu. Szczecinki czuciowe i drobne w³oski na wewnêtrznych powierzchniach stóp ulegaj± wytarciu i po³amaniu. Zmniejsza to sprawno¶æ paj±ka w wykrywaniu i lokalizowaniu zdobyczy i potencjalnych zagro¿eñ, jak równie¿ utrudnia poruszanie po g³adkich i pionowych powierzchniach. Uszkodzeniom i utracie podlegaj± równie¿ koñczyny i ich czê¶ci. Wylinka umo¿liwia gojenie ran i regeneracje ubytków. U m³odych osobników nastêpuje to w ci±gu 2-3 linieñ, u doros³ych samic odnó¿a odrastaj± wolniej i nie zawsze osi±gaj± normalne rozmiary. U gatunków posiadaj±cych szczecinki dra¿ni±ce nastêpuje ich ca³kowite odro¶niêcie, co przywraca paj±kowi zdolno¶ci obronne. W trakcie wylinki dochodzi te¿ do stopniowego rozwoju narz±dów p³ciowych ptaszników. U samic rozwijaj± siê stopniowo, i w koñcu uzyskuj± ostateczn± formê. Sfinalizowanie tego procesu mo¿na rozpoznaæ po obecno¶ci spermateki po³±czonej ze szczelin± p³ciow± na spodniej stronie odw³oka. Dorastaj±ce samce w trakcie ostatniej wylinki zmieniaj± proporcje i budowê zewnêtrzn± cia³a, przystosowuj±c je do funkcji rozrodczych - wykszta³caj± siê haki na goleniach(nie u wszystkich gatunków),wyd³u¿aj± siê odnó¿a, za¶ na nogog³aszczkach tworz± siê narz±dy kopulacyjne - bulbusy.
Przebieg wylinki
Gdy organizm ptasznika jest ju¿ przygotowany do podjêcia tego skomplikowanego procesu, mo¿emy zaobserwowaæ nag³y wzrost aktywno¶ci. Gatunki naziemne i podziemne rozpoczynaj± tkanie gêstej pajêczynowej "maty". Czêsto jest ona wyk³adana szczecinkami dra¿ni±cymi. W tym czasie zwierzê czêsto przerywa prace i odpoczywa. Ca³y proces trwa od kilkunastu minut do nawet kilkunastu godzin (u du¿ych osobników). Kiedy pod³o¿e jest ju¿ odpowiednio wykoñczone pajêczyn±, paj±k odwraca siê na niej na stronê grzbietow± i nieruchomieje.
Gatunki nadrzewne czêsto zaczepiaj± siê nogami w górnej czê¶ci swego oprzêdu, tak by grawitacja pomog³a im w trakcie wychodzenia ze starego oskórka. Znieruchomia³ego ptasznika nie nale¿y pod ¿adnym pozorem niepokoiæ. W tym czasie w jego ciele zachodz± liczne zmiany. Pomiêdzy stary i nowy pancerz zostaj± wprowadzone specyficzne enzymy powoduj±ce rozmiêkczenie i rozp³yniêcie warstwy oskórka wewnêtrznego (endocuticuli). W wyniku tego nastêpuje rozwarstwienie miêdzy powierzchniowym oskórkiem i warstw± twórcz±. Frakcja p³ynna zostaje czê¶ciowo resorbowana ,czasem nawet w 2/3. Jej sk³adniki wykorzystywane s± do budowy nowego oskórka (kutykuli). Jednocze¶nie powstaje nastêpna generacja zakoñczeñ nerwowych, oczu, w³osków na ca³ym ciele, oraz zewnêtrznych narz±dów zmys³u. Teraz mo¿e siê rozpocz±æ proces linienia. Poniewa¿ po linieniu odnó¿a s± miêkkie i nie mog± utrzymaæ ciê¿aru ca³ego cia³a, wiêkszo¶æ paj±ków wisi na nici stron± grzbietow± w dó³, a formy naziemne specjalnie k³ad±³ siê na grzbiet. Przez nastêpne minuty paj±ki nie wykonuj± pozornie ¿adnego ruchu. W tym czasie narz±dy wewnêtrzne paj±ków intensywnie pracuj±. Czynnikiem napêdzaj±cym linienie jest celowe i miejscowe podwy¿szenie ci¶nienia krwi. U paj±ków domowych z rodzaju Tegenaria podwy¿sza siê ono z 0,2 atm do 0,4 atm. Hemolimfa paj±ków jest silniej pompowana przez naczynie grzbietowe, które rozszerza siê do 180 % swojej pocz±tkowej wielko¶ci.
Równocze¶nie odw³ok marszczy siê w 2/3 swojej poprzedniej wielko¶ci. Nastêpnie okrywa chitynowa pêka zwykle w okre¶lonym miejscu, najczê¶ciej na grzbiecie. Teraz wystarczy kilka ruchów szczêkoczu³kami i stary skórek, pocz±wszy z przodu od brzegu p³ytki grzbietowej, zaczyna pêkaæ. Pêkniêcie to szybko przechodzi a¿ do odw³oka, a stary skórek w czê¶ci grzbietowej odpada jak wieczko. Nastêpnie obieg krwi koncentruje siê g³ównie w czê¶ci odw³oka, którego oskórek zaczyna pêkaæ. W tym czasie „nowe” odnó¿a s± wyjmowane ze starego oskórka, przy czym wszystkie ju¿ istniej±ce po³±czenia nerwów s± przerywane. Wreszcie w czasie, kiedy nowy oskórek siê rozprostowuje, paj±k powoli ostatecznie uwalnia ze starego skórka. Stopniowo nowa pokrywa chitynowa twardnieje i powoli blade cia³o paj±ków odzyskuje pierwotny kolor. Zabarwienie cia³a stawononogów zale¿y od rozk³adu barwików w warstwie zewnêtrznej, a tak¿e od zabarwienia komórek hipodermy. Chityna jest wielocukrem, który po kilku tygodniach zostaje roz³o¿ony przez bakterie i grzyby.
Po³±czenia nerwowe biegn±ce do w³osków czuciowych i narz±dów zmys³ów zostaj± "przy³±czone" do nowych organów. To samo dzieje siê z miê¶niami i punktami ich przyczepu na szkielecie zewnêtrznym.
Faza znieruchomienia trwa od oko³o 30 minut u najm³odszych, do nawet 12 godzin u starszych samic. Pompuj±c limfê z odw³oka do g³owotu³owia paj±k zwiêksza znacznie ci¶nienie w jego wnêtrzu. W pewnym momencie nastêpuje pêkniêcie oskórka na "szwie" karapaksu. Czêsto pêkaj± te¿ nieco boki odw³oka. Przez powsta³y otwór ptasznik wydostaje siê powoli na zewn±trz, za pomoc± nóg zsuwaj±c z siebie star± pow³okê cia³a. Mo¿e mu to zaj±æ od kilku minut do paru godzin-zale¿nie od wielko¶ci zwierzêcia. Gdy wylinka jest ju¿ zrzucona, serce t³oczy limfê do koñczyn i innych czê¶ci cia³a, by nadaæ im now± wielko¶æ. Paj±k w tym czasie porusza intensywnie odnó¿ami, rytmicznie zginaj±c je i prostuj±c. Nadaje im to w³a¶ciwy kszta³t i ostatecznie je formuje. Nim kutikula zacznie twardnieæ, cia³o ma ju¿ nowe rozmiary. Po d³u¿szym czasie ptasznik odwraca siê z powrotem na odnó¿a i jest ju¿ zdolny do niewprawnego poruszania siê. Jego jasne, miêkkie cia³o nadal jest bardzo podatne na uszkodzenia. Nale¿y mu zapewniæ spokój i nie dotykaæ go. Przestrach i gwa³towna ucieczka czêsto doprowadzaj± do uszkodzeñ koñczyn. Z wyjêciem wylinki (np. w celu sprawdzenia p³ci) warto zaczekaæ przynajmniej kilka godzin, by zwierzê nieco stwardnia³o i porusza³o siê bardziej sprawnie. Wtedy mo¿na ju¿ to zrobiæ-jednak delikatnie i z wyczuciem, by nie stresowaæ naszego pupila.
Wszystkie stawonogi, wiêc równie¿ paj±ki maj± cia³o pokryte mocnym chitynowym pancerzem, którego stwardnia³e p³ytki po³±czone s± elastycznymi b³onami umo¿liwiaj±cymi zwierzêciu ruchy. U ptasznika odw³ok okryty elastycznym, choæ do¶æ wytrzyma³ym oskórkiem, ma mo¿liwo¶æ znacznego zwiêkszania swej objêto¶ci. Jest on, bowiem czê¶ci± cia³a gdzie pajêczaki gromadz± materia³y zapasowe umo¿liwiaj±ce im przetrwanie d³ugiego okresu bez przyjmowania pokarmu. Mie¶ci oprócz tego wiele wa¿nych dla ¿ycia zwierzêcia narz±dów. Chitynowa pow³oka, choæ doskonale zabezpiecza cia³o przed urazami i utrat± wody, jest jednak przeszkod± przy swobodnym wzro¶cie organizmu. Dlatego u wszystkich stawonogów obserwujemy proces nazywany linieniem-w artykule tym omówiony na przyk³adzie ptaszników.
Chityna - Oskórek, kutikula (chitynowy pancerz) - zewnêtrzny szkielet zbudowany z substancji, zwanej chityn±, pokrywaj±cy cia³o stawonogów (skorupiaków, owadów i pajêczaków). Jest wytworem nab³onka i zawiera jego wydzieliny w postaci zwi±zków chemicznych. Oskórek chroni narz±dy wewnêtrzne, jest miejscem przyczepu miê¶ni, ogranicza wzrost organizmu. Oskórek jest co jaki¶ czas zrzucany i tworzy siê nowy. Zjawisko to nosi nazwê linienia. Do momentu stwardnienia nowego oskórka organizm ro¶nie.
Przygotowania do wylinki
Zrzucenie starego oskórka i zast±pienie go nowym jest skomplikowanym procesem kontrolowanym przez uk³ad hormonalny. Trwaj± one w zale¿no¶ci od wielko¶ci paj±ka oraz wieku - od 2 tygodni u ma³ych do kilku miesiêcy u wiêkszych. Im paj±k starszy tym przygotowania trwaj± d³u¿ej. W czasie tym paj±k robi siê spokojny, nie przyjmuje pokarmu, prawie zawsze paj±k tworzy sobie pajêczynowy dywanik który pokrywa w³oskami parz±cymi z odw³oka. Zazwyczaj siedzi ca³y czas w swojej kryjówce. Od kilku dni m³ode do ok. 3 tygodni (starsze) przed wylink± cia³o paj±ka zaczyna zmieniaæ kolor. Spowodowane jest to wydzielaniem pod pancerzem enzymów s³u¿±cych do oddzielenia starej skóry od nowej. Na krótki czas przed sam± wylink± cia³o zmienia z powrotem kolor na nieco ja¶niejszy - w tym momencie nowa skóra oddzieli³a siê od starej. Nied³ugo potem nastêpuje chwila samego linienia. Niektóre-szczególnie du¿e ptaszniki nie kopi± nor i wylinkê przechodz± na powierzchni. U gatunków nadrzewnych oprzêd jest szczelnie zamykany, tworz±c komorê, do której z zewn±trz nie ma dostêpu. Widz±c takie przygotowania nie nale¿y niepokoiæ paj±ka i niszczyæ jego kryjówki, gdy¿ i tak bêdzie j± odbudowywaæ, a nasze dzia³ania powoduj± tylko niepotrzebny stres zwierzêcia.
http://images31.fotosik.pl/292/5d46926485316e57m.jpg (http://www.fotosik.pl/showFullSize.php?id=5d46926485316e57)
Symptomy nadchodz±cej wylinki
Paj±k nie chce je¶æ
Przed linieniem, paj±k zazwyczaj nie jest zainteresowany pokarmem. Czasem nie zwraca na pokarm uwagi, czasem wrêcz panicznie przed nim ucieka, zdarzaj± siê przypadki ze paj±k zabije a nie zje. Takie zachowanie najczê¶ciej oznacza, ¿e zbli¿a siê linienie. Chocia¿ mo¿e oznaczaæ, ¿e paj±k jest najedzony, albo w danej chwili pokarm go nie interesuje. Mo¿na odczekaæ godzinkê i zobaczyæ co siê stanie, je¶li np. ¶wierszczyk bêdzie dalej buszowa³ ko³o paj±ka, to nale¿y go wyj±æ z dwóch powodów:
-stresuje paj±ka
-¶wierszcz w terrarium podczas linienia mo¿e uszkodziæ bezbronnego paj±ka.
Czasami owszem, paj±k mo¿e co¶ zje¶æ nawet kilka godzin przed linieniem, ale wiadomo, z dzikimi zwierzêtami bywa ró¿nie.
Paj±k zabarykadowa³ wej¶cie do kryjówki
To typowe zachowanie nadrzewnych. Je¶li paj±k zalepi swoje gniazdo to znaczy, ¿e chce w nim spokojnie wylinieæ, i nie nale¿y takiemu paj±czkowi przeszkadzaæ (otwieraæ gniazda itp.) gdy¿ mo¿emy tylko w ten sposób zaszkodziæ, czasami wydaje siê ¿e miejsce które wybra³ paj±k jest za ma³e do przej¶cia wylinki, ale uwierzcie ¿e paj±k sam wie najlepiej.
Paj±k pociemnia³ i wyczesa³ w³oski
Pociemnienie oskórka ptasznika jest jednym z pierwszych i podstawowych symptomów nadchodz±cej wylinki. Widoczny jest równie¿ charakterystyczny po³ysk na odw³oku. Je¶li paj±k wcze¶niej wyczesa³ w³oski z odw³oka, to powsta³e jasne miejsce na odw³oku mo¿e punktowo przybieraæ ciemnego koloru.
Paj±k zrobi³ du¿o pajêczyny (tzw.dywanik)
W³a¶nie na tym "dywaniku" paj±k bêdzie linia³, dodatkowo na tê "konstrukcjê" wyczesze swoje w³oski z odw³oka (w przypadku ptaszników naziemnych Nowego ¦wiata). Jest to normalne zjawisko, wiêc nie nale¿y usuwaæ z terrarium ani psuæ owego oprzêdu (chyba, ¿e dywan pokry³ siê ple¶ni±, lub wszystko dooko³a siê ni± pokry³o, wtedy nale¿y wymieniæ pod³o¿e).
Paj±k zakopa³ siê w ziemi
W przypadku gdy ptasznik nie ma odpowiednich warunków do linienia na powierzchni pod³o¿a (niedogodna temperatura, stres, brak kryjówki), wówczas wystêpuje du¿e prawdopodobieñstwo, ¿e przejdzie wylinkê pod ziemi±. Wtedy nie nale¿y wykopywaæ paj±ka. Zjawisko to najbardziej powszechne jest u m³odych.
Czêstotliwo¶æ wylinki
Czêstotliwo¶æ linienia uzale¿niona jest od gatunku, wieku, temperatury i wilgotno¶ci otoczenia oraz ilo¶ci podawanego pokarmu. Mo¿na przyj±æ, ¿e przy obfitym karmieniu i temperaturze ok. 26-28 st.C w dzieñ, a 22-24 st.C w nocy, w kilku pierwszych stadiach rozwojowych proces ten zachodzi, co 3-6 tygodni. Potem czas ten wyd³u¿a siê systematycznie nawet do kilkunastu miesiêcy. Ni¿sze temperatury powoduj± przed³u¿enie tego okresu. W takiej sytuacji nawet m³ode mog± nie linieæ 4-6 miesiêcy, podrostki jeszcze d³u¿ej. Do osi±gniêcia doros³o¶ci zazwyczaj potrzeba 8-11 wylinek u samców i 10 -14 u samic. Dojrza³e osobniki mêskie nie liniej± ju¿ do koñca ¿ycia. Zdarzaj±ce siê wyj±tkowo wylinki doros³ych samców koñcz± siê prawie zawsze ¶mierci± i s± zwi±zane z zaburzeniami hormonalnymi. Natomiast samice liniej± przez ca³e ¿ycie, najczê¶ciej raz na 10-16 miesiêcy. Pierwsze co sie dzieje to zmiana pozycji. Ma³e paj±czki (ok. do 5 wylinki) liniej± w pozycji normalnej lub lekko na boku, starsze k³ad± siê na plecy. Aby po³o¿y³ siê w pozycji obróconej, paj±k podkurcza pod siebie wszystkie lewe lub prawe odnó¿a by potem, sie przewróciæ na bok.
Cele linienia
G³ównym i podstawowym celem linienia jest oczywi¶cie umo¿liwienie wzrostu i dalszego rozwoju organizmu. Oprócz tego jednak jest to proces, który przynosi zwierzêciu wiele innych korzy¶ci. W trakcie codziennej aktywno¶ci okrywy cia³a ulegaj± naturalnemu zu¿yciu. Szczecinki czuciowe i drobne w³oski na wewnêtrznych powierzchniach stóp ulegaj± wytarciu i po³amaniu. Zmniejsza to sprawno¶æ paj±ka w wykrywaniu i lokalizowaniu zdobyczy i potencjalnych zagro¿eñ, jak równie¿ utrudnia poruszanie po g³adkich i pionowych powierzchniach. Uszkodzeniom i utracie podlegaj± równie¿ koñczyny i ich czê¶ci. Wylinka umo¿liwia gojenie ran i regeneracje ubytków. U m³odych osobników nastêpuje to w ci±gu 2-3 linieñ, u doros³ych samic odnó¿a odrastaj± wolniej i nie zawsze osi±gaj± normalne rozmiary. U gatunków posiadaj±cych szczecinki dra¿ni±ce nastêpuje ich ca³kowite odro¶niêcie, co przywraca paj±kowi zdolno¶ci obronne. W trakcie wylinki dochodzi te¿ do stopniowego rozwoju narz±dów p³ciowych ptaszników. U samic rozwijaj± siê stopniowo, i w koñcu uzyskuj± ostateczn± formê. Sfinalizowanie tego procesu mo¿na rozpoznaæ po obecno¶ci spermateki po³±czonej ze szczelin± p³ciow± na spodniej stronie odw³oka. Dorastaj±ce samce w trakcie ostatniej wylinki zmieniaj± proporcje i budowê zewnêtrzn± cia³a, przystosowuj±c je do funkcji rozrodczych - wykszta³caj± siê haki na goleniach(nie u wszystkich gatunków),wyd³u¿aj± siê odnó¿a, za¶ na nogog³aszczkach tworz± siê narz±dy kopulacyjne - bulbusy.
Przebieg wylinki
Gdy organizm ptasznika jest ju¿ przygotowany do podjêcia tego skomplikowanego procesu, mo¿emy zaobserwowaæ nag³y wzrost aktywno¶ci. Gatunki naziemne i podziemne rozpoczynaj± tkanie gêstej pajêczynowej "maty". Czêsto jest ona wyk³adana szczecinkami dra¿ni±cymi. W tym czasie zwierzê czêsto przerywa prace i odpoczywa. Ca³y proces trwa od kilkunastu minut do nawet kilkunastu godzin (u du¿ych osobników). Kiedy pod³o¿e jest ju¿ odpowiednio wykoñczone pajêczyn±, paj±k odwraca siê na niej na stronê grzbietow± i nieruchomieje.
Gatunki nadrzewne czêsto zaczepiaj± siê nogami w górnej czê¶ci swego oprzêdu, tak by grawitacja pomog³a im w trakcie wychodzenia ze starego oskórka. Znieruchomia³ego ptasznika nie nale¿y pod ¿adnym pozorem niepokoiæ. W tym czasie w jego ciele zachodz± liczne zmiany. Pomiêdzy stary i nowy pancerz zostaj± wprowadzone specyficzne enzymy powoduj±ce rozmiêkczenie i rozp³yniêcie warstwy oskórka wewnêtrznego (endocuticuli). W wyniku tego nastêpuje rozwarstwienie miêdzy powierzchniowym oskórkiem i warstw± twórcz±. Frakcja p³ynna zostaje czê¶ciowo resorbowana ,czasem nawet w 2/3. Jej sk³adniki wykorzystywane s± do budowy nowego oskórka (kutykuli). Jednocze¶nie powstaje nastêpna generacja zakoñczeñ nerwowych, oczu, w³osków na ca³ym ciele, oraz zewnêtrznych narz±dów zmys³u. Teraz mo¿e siê rozpocz±æ proces linienia. Poniewa¿ po linieniu odnó¿a s± miêkkie i nie mog± utrzymaæ ciê¿aru ca³ego cia³a, wiêkszo¶æ paj±ków wisi na nici stron± grzbietow± w dó³, a formy naziemne specjalnie k³ad±³ siê na grzbiet. Przez nastêpne minuty paj±ki nie wykonuj± pozornie ¿adnego ruchu. W tym czasie narz±dy wewnêtrzne paj±ków intensywnie pracuj±. Czynnikiem napêdzaj±cym linienie jest celowe i miejscowe podwy¿szenie ci¶nienia krwi. U paj±ków domowych z rodzaju Tegenaria podwy¿sza siê ono z 0,2 atm do 0,4 atm. Hemolimfa paj±ków jest silniej pompowana przez naczynie grzbietowe, które rozszerza siê do 180 % swojej pocz±tkowej wielko¶ci.
Równocze¶nie odw³ok marszczy siê w 2/3 swojej poprzedniej wielko¶ci. Nastêpnie okrywa chitynowa pêka zwykle w okre¶lonym miejscu, najczê¶ciej na grzbiecie. Teraz wystarczy kilka ruchów szczêkoczu³kami i stary skórek, pocz±wszy z przodu od brzegu p³ytki grzbietowej, zaczyna pêkaæ. Pêkniêcie to szybko przechodzi a¿ do odw³oka, a stary skórek w czê¶ci grzbietowej odpada jak wieczko. Nastêpnie obieg krwi koncentruje siê g³ównie w czê¶ci odw³oka, którego oskórek zaczyna pêkaæ. W tym czasie „nowe” odnó¿a s± wyjmowane ze starego oskórka, przy czym wszystkie ju¿ istniej±ce po³±czenia nerwów s± przerywane. Wreszcie w czasie, kiedy nowy oskórek siê rozprostowuje, paj±k powoli ostatecznie uwalnia ze starego skórka. Stopniowo nowa pokrywa chitynowa twardnieje i powoli blade cia³o paj±ków odzyskuje pierwotny kolor. Zabarwienie cia³a stawononogów zale¿y od rozk³adu barwików w warstwie zewnêtrznej, a tak¿e od zabarwienia komórek hipodermy. Chityna jest wielocukrem, który po kilku tygodniach zostaje roz³o¿ony przez bakterie i grzyby.
Po³±czenia nerwowe biegn±ce do w³osków czuciowych i narz±dów zmys³ów zostaj± "przy³±czone" do nowych organów. To samo dzieje siê z miê¶niami i punktami ich przyczepu na szkielecie zewnêtrznym.
Faza znieruchomienia trwa od oko³o 30 minut u najm³odszych, do nawet 12 godzin u starszych samic. Pompuj±c limfê z odw³oka do g³owotu³owia paj±k zwiêksza znacznie ci¶nienie w jego wnêtrzu. W pewnym momencie nastêpuje pêkniêcie oskórka na "szwie" karapaksu. Czêsto pêkaj± te¿ nieco boki odw³oka. Przez powsta³y otwór ptasznik wydostaje siê powoli na zewn±trz, za pomoc± nóg zsuwaj±c z siebie star± pow³okê cia³a. Mo¿e mu to zaj±æ od kilku minut do paru godzin-zale¿nie od wielko¶ci zwierzêcia. Gdy wylinka jest ju¿ zrzucona, serce t³oczy limfê do koñczyn i innych czê¶ci cia³a, by nadaæ im now± wielko¶æ. Paj±k w tym czasie porusza intensywnie odnó¿ami, rytmicznie zginaj±c je i prostuj±c. Nadaje im to w³a¶ciwy kszta³t i ostatecznie je formuje. Nim kutikula zacznie twardnieæ, cia³o ma ju¿ nowe rozmiary. Po d³u¿szym czasie ptasznik odwraca siê z powrotem na odnó¿a i jest ju¿ zdolny do niewprawnego poruszania siê. Jego jasne, miêkkie cia³o nadal jest bardzo podatne na uszkodzenia. Nale¿y mu zapewniæ spokój i nie dotykaæ go. Przestrach i gwa³towna ucieczka czêsto doprowadzaj± do uszkodzeñ koñczyn. Z wyjêciem wylinki (np. w celu sprawdzenia p³ci) warto zaczekaæ przynajmniej kilka godzin, by zwierzê nieco stwardnia³o i porusza³o siê bardziej sprawnie. Wtedy mo¿na ju¿ to zrobiæ-jednak delikatnie i z wyczuciem, by nie stresowaæ naszego pupila.