PDA

Pokaż pełną wersję : [Rząd: pająki] - Araneae


pawel1988
17-01-2007, 19:43
Postanowiłem też coś napisać do nowego serwisu .

Głowotułów i odwłok pająków nie są segmentowane i łączą się zawsze z pomocą bardzo wąskiego trzonka. Na głowotułowiu znajduje się twarda płytka grzbietowa(karapaks), natomiast odwłok jest miękki. Szczękoczułki są dwuczłonowe, zawierają gruczoł jadowy i składają się jak scyzoryk. Na ostatnim członie nogogłaszczków samców mieści się narząd kopulacyjny (bulbusy). Na końcu odwłoka uchodzą gruczoły przędne. Pająki linieją przez całe życie. Samce zazwyczaj mniejsze od samic. Pajęczyna ma zasadnicze znaczenie we wszystkich istotnych czynnościach życiowych pająków. Gruczoły przędne pająków mieszczą się w stosunkowo dużym odwłoku, dzięki czemu pająki mogą produkować jednorazowo duże ilości pajęczyny. Nić pajęcza wydostaje się na końcu odwłoka z kądziołków przędnych, które mogą być dwuczłonowe i które zachowały ruchliwość. Nie może to więc być nic innego, jak tylko przekształcone odnóża odwłokowe. Ponieważ odnóża odwłokowe zwykle zanikają w filogenezie przy wyjściu ze środowiska wodnego, można przypuszczać, że przekształcenie ich w kądziołki przędne miało miejsce właśnie wówczas. Tym samym zdolność produkcji nici pajęczej jest bardzo starą właściwością pająków, doskonaloną w ciągu całego okresu ich ewolucji na lądzie (pająki są znane począwszy od dewonu). Początkowo pajęczyna służyła najprawdopodobniej do ochrony jaj, czyli do budowy kokonów. Następnie została wykorzystana w okresie godowym, do budowy kryjówek, gniazd, sieci łownych. Wśród współcześnie żyjących pająków, poszczególne gatunki reprezentują różny stopień wykorzystania zdolności przędzenia, co prawdopodobnie ilustruje przebieg ewolucji. Głównym składnikiem nici pajęczej są kompleksy albumin, złożone z a-alaniny i kwasu glutaminowego. Od nici jedwabnej odróżnia pajęczynę przede wszystkim niska zawartość serycyny (kleista substancja, rozpuszczalna w wodzie), większa wytrzymałość i elastyczność. Jad pająków służy im przede wszystkim do zabijania zdobyczy, którą stanowią przeważnie owady. Jad pająków może mieć działanie miejscowe, wywołując zmiany martwicze w miejscu ukąszenia. Tego rodzaju rana może być miejscem niebezpiecznych wtórnych zakażeń. Jad innych gatunków działa porażająco na centralny system nerwowy, przy czym śmierć następuje na skutek zaniku ruchów oddechowych (Latrodectes). Pająki są bardzo sprawnymi drapieżnikami. Do łowienia zdobyczy wykorzystują na wiele sposobów pajęczynę, ale mają też wiele dobrze działających narządów zmysłów. Oprócz zwykłych włosków dotykowych mają na przednich nogach około 200 szczelinek, wyspecjalizowanych w rejestracji słabych drgań powietrza, wywołujących odpowiednie drganie pajęczyny. Są też wrażliwe na stopień naprężenia sieci. Są obdarzone węchem, przy czym odpowiednie receptory mieszczą się na I odnóżach oraz na tułowiu, w postaci szczelinek (organy lirokształtne). Większość pająków prowadzi osiadły tryb życia (są też wędrujące) i nie znosi w bezpośrednim sąsiedztwie innych osobników tego samego gatunku. Z osiadłym trybem życia łączy się budowa kryjówek, które mogą być z samej tylko pajęczyny, lub też mogą to być norki, wytapetowane pajęczyną i zamykane specjalnym pajęczynowym wieczkiem. Kryjówka stała się prawdopodobnie elementem, w nawiązaniu do którego mogły też powstawać sieci łowne. Zachowanie pająków, nieraz bardzo złożone, ma jednak podobnie jak u wszystkich stawonogów, podłoże instynktowne. Znaczy to, że pająki są obdarzone wrodzonymi zdolnościami reagowania w określony sposób na zmiany w otoczeniu. Reakcje te mogą się układać w szeregi czynności, wywołujących u obserwatora wrażenie świadomego zachowania. Ich instynktowny charakter ujawnia się jednak w sztucznych, nietypowych sytuacjach, gdy stereotypowe zachowanie nie stanowi właściwej reakcji na sytuację w środowisku. Niemniej pająki mają pewną zdolność nabywania odruchów warunkowych. Ofiarami pająków padają przede wszystkim owady, spośród nich głównie muchówki (Dietera). Pająki są wobec tego ważnym czynnikiem, regulującym liczebność dwuskrzydłych. Wydaje się, że ta niezwykle ważne funkcja biocenotyczna pająków nie jest dotąd dostatecznie doceniana. Pająki mają też swoich wrogów, którym służą za pokarm. Są to: drobne ssaki, ptaki, jaszczurki, żaby, osy (Vespidae), modliszki (Mantodea), niektóre drapieżne chrząszcze i dwuskrzydłe. Przede wszystkim jednak osy z rodzin Pompilidae i Sphecidae, które wykorzystują sparaliżowane pająki jako pokarm dla swojego potomstwa. W jajkach pająków pasożytują liczne gatunki gąsieniczników. Jako wyspecjalizowane drapieżniki pająki żyją w różnych środowiskach, a także mają bardzo szerokie rozsiedlenie geograficzne. Właściwie trudno wskazać środowiska gdzie by ich nie było. Przedstawiciela skaczeli (Salticidae) obserwowano na Mount Everest na wysokości 7tys.m n.p.m. Są oczywiście na Grenlandii i na Antarktydzie. Żyją nawet w strefie odpływów i przypływów mórz, chowając się do suchych norek w czasie przypływu, a żerując po ustąpieniu wody.

Wiele osobliwości kryje się w biologii rozrodu pająków. Pozostają one zapewne w związku z faktem, że są to skrajne drapieżniki i że nie znoszą na swoim terenie innych osobników tego samego gatunku. Samce są mniejsze od samic, w związku z tym są jeszcze dodatkowo narażone na niebezpieczeństwo. Sam akt płciowy jest zazwyczaj krótki, ale poprzedzają go różne, niezwykle skomplikowane, zachowania seksualne samców (zaloty), których sens biologiczny polega prawdopodobnie na sprawdzeniu czy samica jest dojrzała i na wprowadzeni jej w stan gotowości do aktu płciowego. Przed zbliżeniem się do partnerki, samiec nabiera nasienie z własnego otworu płciowego, do specjalnego narządu kopulacyjnego na ostatnim członie nogogłaszczków. Ponieważ nogogłaszczki są ruchliwe i znajdują się w zasięgu wzroku zwierzęcia, usprawnia to sam proces zapłodnienia i skraca czas bezpośredniego kontaktu obu płci, który jest prawie zawsze dla samca skrajnie niebezpieczny. Nie wnikając w szczegóły zachowania różnych gatunków, ograniczmy się do samca Pisaura mirabilis, który zbliżając się do samicy, podaje jej upolowaną przez siebie muchę, dokładnie zawiniętą w pajęczynę. Samiec ma do dyspozycji tylko tyle czasu ile potrzeba samicy na skonsumowanie „podarunku”. Jest to najbardziej skomplikowany przykład zachowania instynktownego w biologii rozrodu pająków, jaki znamy. Biologiczny sens pożerania samca przez samicę po kopulacji nie jest jasny. Zjawisko to jest najbardziej charakterystyczne dla nie wyspecjalizowanych drapieżników, natomiast nie występuje u gatunków wyspecjalizowanych pokarmowo. Jest ono uzasadnione w tych przypadkach, w których samce mogą zapłodnić tylko jedną samice, ale jeżeli uda się im ujść z życiem, współzawodniczą z innymi, zdolnymi do zapłodnienia samcami. Samice składają jaja do kokonu, którym się opiekują, nosząc go że sobą, lub chowając w ukryciu; często we własnej kryjówce. Ilość jaj składanych przez samicę, waha się u różnych gatunków od kilku do tysiąca i więcej. Czasem opieka nad potomstwem przeciąga się również na okres po wylęgu, przy czym matka poznaje swoje młode i karmi je. Wśród pająków są też pasożyty gniazdowe, podrzucające swoje kokony do cudzych gniazd, podobnie jak kukułki podrzucają swoje jaja.
Wylęg jednego złoża następuje prawie równocześnie. Młode pajączki jeszcze jakiś czas trzymają się razem. Większość drobnych gatunków żyje tylko jeden sezon. Ptaszniki żyją średnio 7-8lat.

Źródło: Starga W.: Opiliones-kosarze (Arachnoidea). Warszawa
*musiałem troszke pozmieniać
P.S - jeżeli zamieściłem to w złym dziale to proszę modów o przeniesienie :D

Argiope
17-01-2007, 20:45
Nie zagłębiając się w biochemię struktury nici pajęczej i jadu, muszę szczerze stwierdzić, że materiał ten zawiera wiele nieścisłości i błędów, dlatego nie stanowi dobrego źródła wiedzy, mimo, że zawiera też sporo informacji jak najbardziej prawdziwych.
Wymagałby on poprawienia.

pawel1988
17-01-2007, 20:57
Co trzeba poprawić? Spróbuję to zrobić. Może pogadamy na gg? Mój nr: 2249668